على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

2675

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

اتفاق و حادثهء شوم . و قضاى نماز و قضاى روزه : بجا آوردن نماز و يا روزه‌اى كه وقت آن گذشته باشد . و قضاى و طر : قضاى مبرم . و قضا و قدر : نيرويش و حكم الهى . و دين واجب القضا : و امى كه اداى آن لازم و ناگزير باشد . و از قضا يعنى اتفاقا . و قضا را يعنى از قضا . و قضا را چنين باشد يعنى ارادهء حق چنين باشد . قضا ( qaz ) و قضاء ( qaz ' ) ا . ع . فرمان و حكم . و اندازهء چيزى . ج : اقضية . قضاء ( qaz ' ) م . ع . قضيت بين الخصمين و عليهما قضيا و قضاء و قضية ( از باب ضرب ) : حكم كردم ميان دو خصم و فرمان دادم بر آنها . و منه قوله تعالى : وَ قَضى رَبُّكَ أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِيَّاهُ . و قضى و طره : رسانيد حاجت او را و تمام كرد و روا گردانيد . و قضى حاجته كذلك . و قضى على فلان : كشت فلان را . قوله تعالى : فَوَكَزَهُ مُوسى فَقَضى عَلَيْهِ . و قضى عليه عهدا : پند داد او را و روان گردانيد او را . و قضى اليه الامر : بازداشت و نهى كرد آن را از آن كار . قوله تعالى : وَ قَضَيْنا إِلَيْهِ ذلِكَ الْأَمْرَ . قوله : وَ قَضَيْنا إِلى بَنِي إِسْرائِيلَ فِي الْكِتابِ . و قوله : وَ لا تَعْجَلْ بِالْقُرْآنِ مِنْ قَبْلِ أَنْ يُقْضى إِلَيْكَ وَحْيُهُ . و قضى الحج و الدين : ادا كرد حج و وام را . قوله تعالى : فَإِذا قَضَيْتُمْ مَناسِكَكُمْ . و قوله : فَإِذا قَضَيْتُمُ الصَّلاةَ . و قضى الله الشيء : ساخت خدا آن چيز را . قوله تعالى : فَقَضاهُنَّ سَبْعَ سَماواتٍ . و قضى الشيء : واجب كرد آن چيز را . و بيان كرد آن چيز را . و حكم كرد بر آن چيز . و قضى فلان قضاء : بمرد فلان . و قضى نحبه : بمرد . و نيز قضاء : آگاهانيدن . قضاء ( qaz ' ) ا . ع . باصطلاح فقها : عبادتى كه در خارج از وقتى كه شارع براى آن معين كرده بجا آورده شود ضد اداء . قضاء ( qazz ' ) ا . ع . زره استوار . و زره ميخ دوز . و زره درشت . و گلهء شتران از سى تا چهل . و مرد كلانسال كه پيرى از بدن و دندان وى ظاهر باشد . قضاء ( qezz ' ) م . ع . قضيته تقضية و قضاء : بحاجت آن رسيدم و روا كردم حاجت آن را . قضاءة ( qaz 'at ) م . ع . قضىء قضء و قصاءة . مر قضء . قضاب ( qazz b ) ا . ع . شمشير بران . قضابة ( qoz bat ) ا . ع . آنچه بريده جدا كرده شود از چيزى و هر چه از بالاى چوب بيفتد وقت بريدن . و شاخه‌هاى ريزهء بريدهء افتاده . قضابة ( qazz bat ) ص . ع . رجل قضابة : مرد نيك قطع كنندهء امور و تواناى بر آن . قضابة ( qazz bat ) ا . ع . شمشير بران . قضأة ( qaz'at ) و ( qoz'at ) ا . ع . عيب و تباهى . يق : فيه قضأة : و ننگ و عار . يق فى حسبه قضأة . و كذلك : قضأة فيهما . قضاة ( qoz t ) ا . ع . پاره‌اى كه در وقت ولادت به روى بچه دركشيده شده باشد . قضاة ( qoz t ) ا . ع . ج . قاضى . قضات ( qez t ) ع . ج . قضة . قضات ( qoz t ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - قاضيها و مفتيها . قضاض ( qez z ) ع . ج . قضة . قضاضيم ( qaz zim ) ع . ج . قضام ( qazz m ) . قضاع ( qoz ' ) ا . ع . درد . و بريدگى . و پيچشى در شكم انسان . قضاع ( qoz ' ) و قضاعة ( qoz 'at ) ا . ع . گرد و غبار تنك . و خاك باريك بن ديوار . قضاعة ( qoz 'at ) ا . ع . سگ آبى . و يوز . و نام پدر قبيله‌اى از تازيان يمن . قضاف ( qez f ) ع . ج . قضيف . و ج . قضفة ( qazafat ) . قضافة ( qaz fat ) م . ع . قضف الرجل قضفا و قضفا و قضافة ( از باب كرم ) : باريك و لاغر گرديد آن مرد . قضاقض ( qoz qez ) ص . ع . اسد قضاقض : شير درهم شكنندهء صيد . قضاك ( qazz k ) ا . ع . دزد . و طايفهء قزاق . قضام ( qaz m ) ا . ع . ما ذقت قضاما : نچشيدم چيز خائيدنى . قضام ( qazz m ) ا . ع . نوعى از شور گياه . و خرما بن دراز كه بارش خشك گردد . ج : قضاضيم . قضايا ( qaz y ) ع . ج . قضية . قضايا ( qaz y ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - قضيه‌ها و اتفاقات و حوادث . و قضاياى ناگهانى : اتفاقات آسمانى . قضب ( qazb ) هر درخت دراز گسترده شاخ . و هر شاخ كه براى تير و كمان بريده باشند . و درختى كه بدان كمان سازند . قضب ( qazb ) م . ع . قضبه قضبا ( از باب ضرب ) : بريد آن را . و قضب فلانا : بتازيانه زد فلان را . و قضب الناقة : سوار شد بر آن ماده شتر پيش از رام شدن . قضب ( qazb ) ع . ج . قضبة ( qazbat ) . قضب ( qozb ) و ( qozob ) ع . ج . قاضب . قضب ( qozb ) ا . ع . شاخه‌هاى جوان . قضب ( qozob ) ع . ج . قضيب .